پرسه زدن در راهروهاي طبقه دوم سالن شهرداري تهران چندان خالي از لطف نيست،علاوه بر صداي مبهم تلفنها که ميآيد و نميآيد، حضور تعدادي از شهروندان در اتاقي موسوم به «مراجعه مردمي»، شايد نظر هر تازه واردي را به خودجلب کند.
اينجا مرکز نظارت همگاني ????شهرداري تهران است. هر تماس شهروندان ميتواند گوياي يک خاطره نگفته باشد؛ ماجرايي که هيچ کس آنرا نشنيده است.
اما عليرضا محمودي، رئيس سامانه نظارت همگاني???? شهرداري تهران برايمان از سامانه نظارت ميگويد. سخن گفتن با او در انبوه صداي تلفنها و پيامها لذت بخش است. او از احساس مسئوليت شهروندان تهراني در اداره شهرشان ميگويد و معتقد است که اگر مردم بر مديريت شهري نظارت داشته باشند و در آن مشارکت کنند، حس اعتمادشان به مديران شهري بيشتر ميشود.
شهر تهران، تنها خيابانها و کوچههايش نيست. شهر تهران تنها به ? ميليون خودرويي که در آن تردد ميکنند، يا جمعيت ? ميليون نفري که در آن زندگي ميکنند نيست. اينجا، در سامانه نظارت همگاني ????، شهر مفهومي ديگر دارد. تهران در سالنها و اتاقهاي مختلف اين سامانه، مشکلات مردمي است که در کريدورهاي ساختمانهاي شهرداري فراموش شدهاست.
در اين جا شهر تهران، مشکلات و مسائل بيپاسخي دارد که تا به امروز هيچکس به آنها توجه نکرده است. شهر تهران در اين سامانه معنايي تازه دارد.
عليرضا محمودي، در همان لحظات اول با لبخندي بر لب برايمان از اهميت ايجاد اعتماد ميان شهروندان تهراني ميگويد. او سامانه نظارت را يکي از کليديترين موضوعات مديريت مدرن ميداند.
« ???? به عنوان مکانيزم نظارت مردم بر حاکميت است. البته اين تجربه شايد در بسياري از دستگاهها شکل گرفته، اما چندان موفقيت آميز نبود. چرا که پشتوانه علمي نداشت. اما نظارتي که هم اکنون در مديريت شهري اعمال ميشود، از سوي يک شوراي راهبردي، که عمدتا اساتيد دانشگاه هستند، رهبري ميشود.ادامه مطلب...

اگر بنا باشد شما شهروندان تهراني گزينه اي را براي حمل و نقل عمومي به عنوان بهترين راه حل مشکل ترافيک پايتخت پيشنهاد دهيد، به کدام گزينه اشاره مي کنيد؟ اين سوالي است که همه ما بايد بدان پاسخ دهيم. ولي قبل از پاسخ بايد اطلاعات خود را در اين زمينه تکميل کنيم.
نام مترو، آسايش ناشي از کاربرد صحيح علم و تکنولوژي را در ذهن و فکر مردم تهران مجسم مي نمايد.
مردمي که دردهاي کهنه از زخم هاي سوزان، ترافيک، تصادف، صداي خشن ناشي از ازدحام خودروها، قتل هزاران ساعت از عمرگران بهايشان در اتوبوس ها و تاکسي ها، در سينه دارند.
تا زماني که اين دردها با تمام وجود لمس و احساس نگردند، سخن گفتن از اين آلام، فقط تکان دادن تکه زباني کوچک و بيان سخنان بي روح بيش نخواهد بود.
فهم عمق درد جانکاهي که، هستي و آرامش مردم شهر را چون سرطاني که در جسم وجانشان ريشه دوانده و آنها را به آرامي رو به سوي مرگ مي برد، براي کسي که اين آلام را لمس نکرده قابل درک نيست.
يافته هاي يک پژوهش دراوايل سال 84 حاکي است: 72درصد آلودگي هواي تهران ناشي از مصرف سوخت هاي فسيلي به ويژه در سيستم حمل و نقل است که روزانه حدود سه تن مونوکسيدکربن، 45تن هيدروکربن نسوخته،ادامه مطلب...

  تنها راه تراکم سازي شهري، مرتفع سازي است.

صد سال پيش معماري از شيکاگو با نام "لوئيس ساليوان" مطالب جالبي را در مورد آسمانخراش ها بيان کرد: "مشخصه اجتماعي يکي از ابعاد حايز اهميت در ساختمانهاي مرتفع است. اين ساختمان ها مي بايست آنچنان فاخر و عظيم باشند که بتوانند به قدرت خلاقه معماري جذابيت ببخشند. اما زماني که شاهد فقدان اين قدرت خلاقه هستيم اين موارد بسيار نااميد کننده خواهند بود."

ادامه مطلب...

استفاده از مصالح

در هنگام استفاده از مصالح در محوطه سازي پارک ها و باغات نياز به توجه تکنيکي در اين خصوص وجود دارد. مثلا استفاده از کالار سيمان در پارک ها که امروزه رايج شده و بسياري از جنبه هاي زيبا شناختي آنها را نابود ساخته است. زيرا سيمان از نظر ساختار بسيار ناپايدار است، هنگامي که اولين برف مي بارد بسيار شاداب و پرطراوت به نظر مي رسد اما پس از آن کيفيت خود را از دست مي دهد. دومين مساله اين است که برف سمبل پاکي و عفت است و اين درحالي است که سيمان و بتون معناي وحشت و خشونت را به انسان القا مي کند. بنابراين از سيمان و بتون مي بايست در مکان هايي از پارک که در معرض ديد نيستند مورد استفاده قرار گيرد. در مقابل سنگ نشان دهنده استحکام، وحدت و جاودانگي است. سنگ در بسياري از اديان مقدس است. مثلا در دين اسلام سنگ سياهي که در کعبه زائرين ان را مي بوسند و معتقدند که از بهشت آمده و در هنگام نزول از آسمان به رنگ سفيد بوده اما در اثر گناهاني که بشر مرتکب شده سياه شده است.

ادامه مطلب...

با حرکت کند توسعه مترو و پس از آن که بخش عمدهاي از مسافران تاکسي و حتي مترو، با افتتاح رسمي خط تندرو «آزادي – تهرانپارس» در اول مهر امسال، به استقبال خط موسوم به BRT آمدند و شاهد حجم زيادي از مسافران در اين مسير هستيم، سرانجام شهردار تهران، به وعدهاش عمل کرد و بدين ترتيب، 263دستگاه اتوبوس جديد چپدرشده، وارد خط شد تا زمان آمدن اتوبوسهاي خارجي چپدر، در ابتداي سال آينده، به کار خود ادامه دهند.
عليرغم اثرات مثبت ايجاد خط BRT و خوشحالي مسافران تهرانپارس - آزادي از ورود اتوبوسهاي چپدر بايد اذعان کرد که اين تعداد اتوبوس، جوابگوي شمار مسافران آن نيست و از سوي ديگر ادامه تردد اتوبوسهاي راستدر، مشکلاتي را براي مسافران به همراه دارد. از جمله اين که اتوبوسهاي راستدر، طبق روال معمول خود در کنار خط ويژه اقدام به پياده کردن مسافر ميکنند؛ در حالي که فاصله اتوبوس تا کنار خط ويژه کمتر از يک متر است، يعني يک نفر که پياده ميشود، ديگر کسي نميتواند رد شود و اين يعني معطلي اتوبوس و مسافر!
چپدرها هم هنوز استاندارد نيستند
فقط آنهايي که پا دارند، ميتوانند سوار شوند
شهردار تهران بارها اعلام کرده که ميخواهيم اتوبوسها و خطوطي در شأن شهروندان تهراني ايجاد کنيم. عليرغم نقاط قوت اتوبوسها و ايستگاههاي جديد، اما هنوز هم اتوبوسها نقاط ضعف قابل توجهي دارند: ورودي در اتوبوسهاي چپدرشده براي ورود ويلچرسوار بازتر و ميلهها برداشته شده؛ اما در بسياري از ايستگاهها سطح پله پاييني اتوبوس با سطح ايستگاه هم اندازه نيست و حداقل ?? سانتيمتر فاصله دارد.
رانندهها هنوز آموزش لازم را براي ايستادن در جلوي ورودي و خروجي ايستگاه نديدهاند و موقع توقف در ايستگاه مسافران با ديوار ايستگاه مواجه ميشوند و صداي اعتراض بلند ميشود! ورودي ايستگاه داراي سه پله بلند است و رمپ براي ورود ويلچر سوار و افراد پير و سالخورده هنوز تعبيه نشده است!
اتوبوسها هنوز در چهار راه ولي عصر(عج) و ميدان فردوسي پس ميزنند
يکي از ايردات اصلي خطوط موسوم به BRT ، پس زدن اتوبوسها در چند نقطه پرجمعيت از جمله ميدان فردوسي و چهار راه وليعصر (عج) بود. اين ايراد را چند بار مديرعامل اتوبوسراني و شهردار تهران نيز تاييد کرد و قرار بر رفع اين مشکل بود، اما متاسفانه پس از نصب ايستگاه جديد و ورود اتوبوسهاي چپ در، هنوز شاهد پس زدن اتوبوسها از اين دو نقطه پرجميعت هستيم، بطوريکه پس از توقف سه اتوبوس کنار ايستگاه، اتوبوسهاي بعدي بايد تا وسط ميدان يا چهارراه بيايند و منتظر شوند تا جايگاه خالي شود.
همچنين بايد به مدت زمان انتظار مسافران در اتوبوس براي قرار گرفتن در کنار جايگاه اشاره کرد، رانندگان اتوبوسها موظف هستند، قبل از قرار گرفتن در جايگاه، مسافران را پياده نکنند، به همين دليل خالي شدن جايگاه از اتوبوس و کنارگيري اتوبوسهاي بعدي حداقل سه تا چهار دقيقه طول ميکشد!
مسافرها همچنان در خط ويژه رها هستند
گفته ميشد امنيت مسافران BRT هنگام سوار و پياده شدن بايد کاملا تامين شود اما اين احتمال که مسافران هنگام ورود و خروج از جايگاه، ممکن است با اتوبوس برخورد کنند، همچنان وجود دارد.
در کشورهاي ديگر که اين طرح اجرا شده، براي عبور مسافران در هر ايستگاه يک روگذر و يا زيرگذر نصب ميشد، اما اين اقدام در خط موسوم به BRT شهر تهران امکان اجرا نيافته و در حال حاضر گاهي اوقات، مردم براي گذر از خط ويژه يا از روي نردهها مي پرند يا در منتهياليه نردهها راه ميروند تا اتوبوس با آنها برخورد نکند!
تکليف بليت مسافران وسط خط چه ميشود ! ادامه مطلب...

اين براي مردم هر شهري مهم است که از پتانسيل ها و امکانات شهر خود با خبر باشند تا درباره زندگي شهري خود بهتر بتوانند برنامه ريزي کنند. واقعيت اين است که شهر تهران ضمن مشکلاتي که به ويژه در زمينه ترافيک و حمل و نقل و آلودگي هوا دارد، از برخي جهات نيز امتيازاتي دارد. بي ترديد فن آوري اطلاعات را مي توان يکي از امتيازات مدرن براي هر شهري در دنياي امروز دانست. فناوري اطلاعات در راحت کردن زندگي شهري در جوامع امروزي نقش اساسي داشته و پيشرفت آن در چند سال گذشته موجب شده که در خيلي از کشورها با استفاده از اين فناوري ها، راهکارهاي نويني براي کنترل و بهبود وضعيت ترافيک ارائه شود.اين نقش به خصوص در قالب مفهومي به نام ITS در کنترل ترافيک شهري و جاده اي بسيار برجسته است.
در کشور ما نيز بعضي از اين فناوري ها مانند سامانه کنترل هوشمند چراغ راهنمايي تقاطع ها،سامانه اطلاع رساني تراکم ترافيک با راديو و تابلوهاي متغير خبري، ثبت خودکار وقايع و تصادفات و تخلفات، توزين در حال حرکت، آمارگيري اتوماتيک از پارامترهاي ترافيکي و دوربين هاي کنترل سرعت به کار برده مي شود.
تعاريف گوناگوني براي ITS ارائه شده اما يکي از بهترين تعاريف آن توسط وزارت ترابري ايالات متحده عنوان شده است; «سامانه هاي خودکار جمع آوري، نگهداري، پردازش و توزيع اطلاعات مربوط به جابه جايي کالا و مسافر».
درصورت استفاده درست ازITS، بسياري از مشکلات حمل ونقل از قبيل خسارت هاي مادي و معنوي ناشي از سوانح و تصادفات، مشکلات نظارت و مديريت در حمل ونقل، زمان هاي تلف شده و...ادامه مطلب...

انگار آفتاب خسته است، شايد هم روبهجاي ديگري دارد. بيرمق ميتابد و تهران روز به روز سردتر ميشود.
شهر همهمه است. آدمها تند راه ميروند. دستها و کيفهايشان ميخورد به دست و کيف آدم بغلي. اخم ميکنند. ميگذرند. سر و صدا، فرياد، بوق ماشينها، اين جا سکوت بي معني است. صداي زنگ گوشيهاي همراه و ما که فرياد ميزنيم: «نميشنوم» و يا «آنتن نميدهد.» خيابان پررفت و آمد است. هر کس، با هر وسيلهاي، دنبال راهي ميگردد که زودتر به مقصدش برسد.
شب پيش باران باريده، زمين را يخ نازک پوشانده و ليز است. پرايد سفيد، ميخواهد مستقيم برود، اتوبوس ميخواهد بپيچد به راست. آن جا کنار ايستگاه، کلي آدم منتظر ايستادهاند. خيليها سر خم کرده و چشم دوختهاند به جايي در انتهاي ميدان ديدشان. پرايد سفيد راه نميدهد... چند تا ماشين توي هم گره ميخورند و اتوبوس ميخورد به چند تايشان. خيابان بسته ميشود. آدمها «آه» ميکشند.
جايي ديگر از اين شهر شلوغ، مرد ناگهان از وسط شمشادهاي ميان خيابان و از روي گارديلها ميپرد وسط خيابان. راننده وحشت ميکند. اما و حالا ظرف سهماه اخير با ورود اتوبوسهاي تندرو،نه تنها آمار تصادفات کاهش يافته، که انتقال و جابجايي مسافران اتوبوس به طور بيسابقهاي افزايش يافته است.
شهر، هزار گوشه دارد با هزار خيابان که هيچ کدامش اگر نه، خيليهايش به اصطلاح مهندسيساز نيست و اصول شهرسازي براي ساختنش، فراموش شده است. در يکي از هزار گوشه، رانندهاي حواسش پرت است، فکرش پيش يکي از آن دغدغههاي خيلي زميني اهالي شهري شبيه تهران است و ناگهان اتوبوس ميخورد به...
فرقي ندارد کجا، اين قصه بارها اتفاق افتاده است؛ برخورد اتوبوسي با خودرويي، آدمي و يا جايي. اما انگار اين مسيرهاي مجزاي رفت و آمد اتوبوس، آمدهاند تا اين ماجرا کمرنگ شود ميان رفت و آمدهاي ما.
چندي قبل، وقتي لابهلاي صحبت مديران شهري و بهخصوص «محمد باقر قاليباف» شهردار تهران، صحبت از اتوبوسهاي پرسرعت شد به خيال خيلي از ما، اهالي کلانشهر تهران رسيد که باز قرار است، شبيه همان اتوبوسهاي سريعالسير «صادقيه- وليعصر» در مسير ديگري، ديده شوند.
خطوطي ناکام که در ايستگاههاي بين راه، جز يکي دو بار، توقف نميکردند. مدتي گذشت. بحث ميان دولت و شهرداري بالا گرفت، تا اينکه در اين ميان، براي ما هم معلوم شد که ماجرا اين بار، کلي فرق دارد.ادامه مطلب...

خسته و کوفته از سر کار آمده بود و مي خواست بعد از يک روز پرکار حسابي استراحت کند اما سرش را که روي بالش گذاشت صداي گوپ گوپ ضبط همسايه روبه رويي روي اعصابش چنان فشاري وارد کرد که ناچار شد يک بالش ديگر روي گوش هايش بگذارد تا شايد صدا کمتر به گوشش برسد. اما فايده اي نداشت. صدا آنقدر نافذ بود که بالش هم فايده اي نداشت. به هر بدبختي که بود خودش را قانع کرد تا به همين وضع عادت کند و سعي کند بخوابد. تازه چشمش گرم شده بود که يک سر و صداي مهيب او را از جا پراند. خوب که گوش کرد فهميد صداي خداحافظي کردن همسايه طبقه پايين با مهمان هايشان است اما اين خداحافظي کردن آنقدر طولا ني و پر سر و صدا بود که به يک پديده آزار دهنده تبديل شده بود. آن طرف تر پسرکي که گويا بچه مهمان ها بود داخل ماشين پدرش نشسته بود و دستش را روي بوق گذاشته و تا جايي که توان داشت روي بوق فشار مي آورد. خانواده اش آنقدر غرق صحبت هاي قبل از خداحافظي بودند که يادشان رفته بود تقريبا نيمه شب است و ممکن است همسايه ها در خواب باشند. خلا صه مهمان هاي همسايه با تمام سر و صداها و هياهوهايشان رفتند و فضا کمي آرام تر شد اما هنوز صداي ضبط همسايه روبه رويي قطع نشده بود، اما هرچه بود بهتر از سر و صداي مهمان هاي طبقه پاييني بود. تصميم گرفت که ديگر هر طور شده بخوابد و به سر و صداهاي اطراف توجه نکند چرا که فردا صبح ساعت 6 بايد سر کار مي رفت.
در همين فکرها بود که حس کرد سقف در حال سوراخ شدن است. صداي جرجر شديدي به گوش مي رسيد. يادش افتاد کودک همسايه طبقه بالا تازه راه افتاده و پدرش ديروز برايش يک روروئک خريده بود و حالا کوچولوي نوپا داشت با اشتياق روروئک سواري مي کرد غافل از اينکه کف آپارتمان سراميک است و چرخ هاي روروئک روي کف سائيده مي شود و صداي دلخراشش همسايه طبقه پايين را کلا فه مي کند.
شايد در مخيله پدر و مادر آن کوچولو هم نمي گنجيد که همسايه طبقه پاييني از صداي روروئک کودک نوپاي آنها در رنج و عذاب است.ادامه مطلب...

در بيشتر خوابگاه هاي دانشجويي تخت ها در رديف هاي دوطبقه وجود دارند. دانشجويان زيادي هستند که از تخت هاي طبقه بالايي در سکوت سنگين نيمه شب به پائين پرت مي شوند. اگر خوابگاه مسئوليت پذير باشد آنها به زودي به بيمارستان منتقل مي شوند سر و کمر آنها اسکن مي شود و اين داستان مدت ها مايه خنده و مزاح ديگر دانشجويان مي شود. با اين حال چاره اي از تخت دو طبقه نيست. نخست آن که تختخواب هاي دوطبقه سال هاست براي استفاده هاي خانگي نيز طراحي شده و از سويي خوابگاه ها بشدت با کمبود فضا و ساختمان روبه رو هستند به ناچار بايد تخت دانشجويان را بر روي يکديگر سوار کرد. تنها مي توان آن را مجهزتر، امن تر و زيباتر کرد. رديف و معماري سکونت در شهرها نيز داستان مشابهي دارد. شهرنشين ها و شهرسازهاي قديم به تدريج ترجيح دادند به جاي آن که خانه هاي خود را به موازات افق گسترش دهند، از روش چيدمان طبقات بر روي يکديگر استفاده کنند. اين چيدمان آنقدر بالا و بالاتر رفت که آسمانخراش ها و برج ها، به مانند دکل هاي شيشه اي و بتوني بالابلندهايي شدند که جلوه اي جديد به شهرها دادند. تعارض در کشمکش بين بلندها و کوتاه ها پديد مي آيد، اين که هر کدام تا چه اندازه ادامه مطلب...

تابلوهاي شهري را با طرحي جامع زيبا کنيم.
سردرگمي در گرافيک شهري در شهر بزرگي چون تهران بسيار آشکار است و نه تنها به سواد ديداري شهروندان کمک نميکند بلکه در مواردي گمراهکننده نيز هست. طراحي هدفي جز يکدستي، تناسب و توازن، در قالبي از زيبايي نظارت شده و هماهنگ ندارد.
در شهري چون تهران (پايتخت سياسي، اقتصادي و اجتماعي ما) با ??? کيلومتر مربع مساحت و نزديک به ?? ميليون نفر جمعيت، به دليل غفلت از بررسيهاي اجتماعي و فرهنگي و همچنين تعدد متوليان طراحي گرافيک و مبلمان شهري در مسير طراحي تا نصب المانهاي شهري کمتر شاهد کارآمدي و زيبايي عناصر بصري هستيم.
تابلوهايي در ابعاد کوچک و بزرگ، کج و معوج با هر اندازه و شکل تنها گوشهاي از اين ناهماهنگي در سطح شهر تهران است. به گونهاي که در حال حاضر علاوه بر آلودگي هوا و آلودگي صوتي، پديدهاي به نام «آلودگي ديداري» نيز به مجموعه ناهنجاريهاي شهر اضافه شده است.
«وقتي به تابلوهاي داخل شهر نگاه کنيم و به فرم و محتواي آنها دقيق شويم تازه پي ميبريم که هيچکدام اينها در قد و قواره هم نيستند. يکي بزرگ درست شده و ديگري کوچک است. يکي بالاست، يکي پايين. مضمون يکي معلوم است، مضمون ديگري نامعلوم. عنوان يکي مختصر و مفيد است اما آن يکي به دفتر مشق ميماند. يکي زيباست، يکي هم کثيف و دودزده است. به نحوي که گويا سالهاست کسي به فکر تميزي و نظافتش نبوده است.»
اين تنها گوشهاي از گلايههاي شهروندان تهراني از جلوههاي ناخوشايند بصري پايتخت است. از تابلوهاي راهنمايي گرفته تا رنگآميزي ديوارها و بيلبوردها، پوسترها و نقش لوگوي روزنامهها يا پايگاههاي اينترنتي، ارتباط مستقيم شهروندان را با گرافيک شهري واضحتر ميکند.
يکي از کاربردهاي گرافيک شهري امروز، اطلاعرساني به شهروندان است که اين گستره وسيعي از خدمات شهري را شامل ميشود. بهعنوان نمونه نشاني يا مکان آتشنشاني، هلالاحمر، سازمان انتقال خون يا مراحل آمادهسازي يک بزرگراه را با علائم گرافيکي، بسيار سريع متوجه ميشويم.
در حال حاضر هر چند که تلاشهايي براي ساماندهي علائم و تابلوهاي نشانه انجام شده، اما همچنان فقدان هماهنگي در برخي موارد به چشم ميخورد. ميدانهاي اصلي و مهم شهر همچون ميدان تجريش، رسالت، آرياشهر، ونک، وليعصر، انقلاب، آزادي و ... فاقد يک الگوي هدفمند و زيبا براي توسعه بصري هستند و هر ساختمان در اين ميدانها ساز بدقوارگي خود را ميزند.
گرافيک شهري به آساني هنرهاي ديگر را به کمک ميگيرد و به آنها شکل کاربردي ميدهد،گاه به صورت تصوير و گاه به شکل نشانه، سمبل و برچسب و علائم راهنمايي، به جامعه، آموزشي تصويري ميدهد. در اين بين نقش گرافيک در زيباسازي شهر همواره از ? بعد کارکردي و ديداري بررسي ميشود.ادامه مطلب...